Te investosh ne Tepelene
nga Arben Salaj

"Ketu ka mbaruar gjithcka" duhet te behet motoja e Tepelenes, sepse kur pyet banoret e Tepelenes per gjendjen ne qytetin dhe rrethin tone, ata te gjithe thone: ketu ka mbaruar gjithcka.  Deri diku banoret fisnike dhe krenare te rrethit tone te vogel kane te drejte dhe te vjen keq teksa meson se familjet Tepelenase jetojne me nje buxhet minimal, qe ne shtetet e zhvilluara do te ishte qeshakare te konsideroheshin shuma te atilla si buxhet familjar.

Ne Tepelene ka ndodhur nje shnderrim normal i popullsise, ku disa banore jane shpernguluar ne qytete te medhaja, dhe banoret e fshatrave jane shperngulur (me deshire) ne qytet, kryesisht Memaliaj dhe Tepelene. Kjo levizje e popullsise eshte pare me sy te zemeruar nga ata te ngelur mbrapa, sepse fajesojne ata qe kane ikur per renien ekonomike dhe mos-ekzistencen e jetes artistiko-sociale ne Tepelene.  Poashtu Tepelena, si gjithe vendi eshte prekur dhe nga ikja e banoreve ne emigrim duke rralluar popullsine vendase.  Ndoshta Tepelenasit qe jetojne ne rreth e dine, por keto levizje te popullsise jane normale dhe ndodhin ne cdo vend. C'ka shumica nuk dine, dhe nuk kuptojne eshte se banojne ne nje vend ideal per te investuar dhe per te ndertuar te ardhmen. Aresyet per kete mendim vijojne si me poshte.

Te metat e rrethit.
Tepelena si rreth eshte akoma tejet rural dhe i pazhvilluar. Infrastruktura eshte shume e dobet dhe veshtireson lidhjen e qyteteve me fshatrat, qe fshatrat te shesin produktin e tyre ne qytet ju duhet te bejne rruget e veshtira te Tepelenes.  Polarizimi politik nuk ndihmon klimen nder-qytetare, edhe pse tensionet politike jane ulur krahasuar me te kaluaren, epitetet  "demokrat" apo "socialist" degjohen neper kafene ende. Ky polarizim krijon nje atmosfere mosbesimi dhe armiqesie midis banoreve. Mentaliteti provincial eshte tejet i theksuar ne Tepelene. Kete nuk po e shpjegoj sepse dihet e meta e nje popullesie te edukuar ne komunizem (psh gjyshi im ende mendon se "lyerja e flokeve me llak" eshte nje lloj c'thurrjeje).  Ne Tepelene ekziston dhe fenomeni qe ka sakatuar gjithe Shqiperine: korrupsioni ne qeverisjen lokale dhe organet e rendit.  Mos shperndarja e fondeve spraps me tej zhvillimin ekonomik.

Pozitivet e rrethit.
Tepelena eshte bekuar me nje mori lende te pare me prespektive afatgjate ne sektorin e industrise dhe blegtorise.  Tepelena duhet te dominoje tregun vendas per materiale te para per  industrine e ndertimit. Duke parashikuar rilindjen e ndertimit ne Shqiperi, dikush me ide dhe para duhet te behet i pasur me pasurine natyrore te Tepelenes. Nuk ka aresye perse bulmeti Tepelenas -- nje nga me te miret ne bote -- mos te dominoje tregun Shqiptar.  Ne nje kohe kur origjinaliteti dhe cilesia po bie nga prodhuesi vendas (psh perdorimi i hormoneve ne bageti) fermeri Tepelenas mund te nxjerre ne treg bulmet te cilesise se larte. Tepelena ka nje burim uji te papare dhe akoma mbetet i pashfrytezuar me efikasitet. Nuk eshte e thene qe te kete vetem nje firme uji ne Tepelene, qe i perket shtetasve te huaj. Nje fushate e mire marketingu bazuar mbi patriotizem mund te hynte thelle ne tregun e majme te ujit Tepelena. Ai uje qe i perket Tepelenes, i shton pasurine vetem Italise, dhe minimalisht atyre qe jane punesuar nga firma.  Tepelena ka nje bagazh te madh turistik. Detet Shqiptare nuk jane mundesite e vetme te turizmit tone. Kush nuk do te kalonte nje jave ne nje vile pushimi ne mal, ku cdo dite jo vetem te merrje ajerin e paster te malit, por te shijoje dhe ushqimin e paster lokal? Me mire ne Tepelene se ne Tiranen me ajer kancerogjen.

Tepelena ka nje natyre te mrekullueshme dhe nje treg qe tani per tani favorizon investimet fillestare, dhe mesatare. Me zhvillimin e pashmangshem te rrugeve -- si edhe po nodh ne jug te Tepelenes -- do te ishte nje mekat i vertete mos te investoje dhe mos te kishe prona ne Tepelene. Mbi saturimi i qyteteve te medhaja po ndodh tani, dhe do te vazhdoje per rreth 10 vjet, me vone mundesite e zhvillimit do te drejtohen drejt provinacave qe jane te pa vjelura nga aspekti ekonomik.

C'duhet bere?
Vendasit duhet ta kuptojne se jane ulur mbi nje minjere floriri dhe mos te shikojne nga duart e qeverise por te marrin iniciativen vete. Iniciativa e tepelenasve ka filluar te duket ne disa investime lokale. Nga bisedat qe pata me disa biznesmene vendas me shume investime lokale do te vijojne ne te ardhmen ne fushen e industrise, turizmit dhe bulmetit. Ata qe jetojne jashte Shqiperise, do te benin gabim te mos kishin prona dhe shtepi ne Tepelene. Me ndertimin e rrugeve, ku Saranda do te jete rreth 1 e 30 minuta larg, Tirana rreth 2 ore e gjysem, vendndodhja e Tepelenes eshte e persosur per investime dhe prona.

Gjate festimit te 10-vjetorit te hapjes se fabrikes se ujit Tepelena, shumica e popullsise shikonte me zili pronaret Italiane, dhe mendimi dominant ishte: keta u bene te pasur me ujin tone, pse nuk e mori ndonje Tepelenas iniciativen. Llafet dhe shkrimet jane te kota dhe veprimi ka rendesi.  Duhet filluar qe tash me hartimin e planeve, edukimin e individit, qe neser te behemi vete te pasur me pasurite e vendit tone.