- Ē'fare thua, - ia prita unė i
shtangur i tėri , prapė tė kanė rrahur.
- Po Sokol , ti e di qė ėshtė vėshtirė
t'i shpėtosh kėtyre, - pėrfundoj ai plot trishtim.
- Po ,po, ke tė drejtė vėlla pėr
ne kanė racizėm tė ēfrenuar. Mė kujtohet ajo skena jote si tani, kur
ishim nė kampin e Kastorias, donin tė na kthenin mbrapsht me forcė. Na
ēuan nga gjumi mė katėr e gjysėm tė mėngjesit dhe na futėn si bagėti
nė autobuzin qė ia kishin ngjitur portėn me hyrjen e godinės qė mos tė
kishim asnjė mundėsi pėr t'u ikur. Ti ishe fshehur nėn krevat bashkė
me dy tė tjerė. Nuk mė shuhet nga kujtesa atė qė mė kanė parė sytė
dhe vendosa mos tė zgjatesha mė, por Antonio i mbėrthyer nga ē'farė
dėgjoi pyeti vetėvetiu: - Ē'farė do tė thuash? . Ē'farė ju ndodhi mė
tej , - vazhdoi te pyeste perseri.
- Jo mua por Albanit ,shpirti e tij e di
. E kanė rrahur si mos mė keq, bashkė me dy shqiptarėt e tjerė qė u
gjendėn tė fshehur. Ne vetėm ulėrimat e ushtarėve dėgjonim duke i
qėlluar e tek tuk ndonjė tė mekur tė stėrgjatur me mbytje zėri. Kur i
kanė sjellė nė autobuz nuk njiheshin nga gjaku qė u kishte mbuluar
fytyrėn.
- Ē'bėhet kėshtu -tha Antonio i
tmerruar pėrsa dėgjoi. -Nuk duhej tė silleshin kaq keq -dhe lėvizi
pak nga vendi pėr tė rregulluar jastėkun ku ishte mbėshtetur dhe i
irrituar vazhdoi tė fliste.
- Unė di qė shtetet antare tė Bashkimit
Evropian tė asaj kohe u kanė afruar shuma tė mėdha parash pėr tė
ndihmuar refugjatėt dhe po mė habit fakti qė pse duhej tė bėhej njė
lojė e tillė me rikthimin e refugjatėve.
- Ashtu ėshtė Antonio , ke tė drejtė, jo
vetėm kjo qė the por dhe Organizata e Kombeve tė bashkuara ka afruar
ndihma, por siē flitej mė pas , meseleja ka qėnė gjetkė .
Na kapnin dhe duke e ditur se do
tė vinim prapė,do tė regjistroheshim me emėr tjetėr pėr t'u shpėtuar
ndonjė rikthimi tjetėr me tė njėtin emėr, nuk bėnin gjė tjetėr veēse
krijonin eksode tė reja tė cilat i tregonin nėpėr kanalet televizive
dhe njėkohėsisht listat me emra tė rinj shtoheshin e si e tillė kishin
forcė tė kėrkonin ndihma tė tjera ,si monetare dhe materiale.
- Pse s'thua, kjo qėnka kalė troje mė
vete, - shtoi Adili.
-Gjithandej udhėton ky kalė - iu
pėrrgjigj Antonio. Me emigrantėt abuzohet kudo. Dhe nė Itali ka
racizėm ndaj tyre . Nga ndonjėherė e shikon haptas fare. Mė nė
perėndim tė shkosh aq mė shumė ndihet nacionalizmi i tij. Kjo ua bėnė
mė tė vėshtrirė emigrantėve ,tė integrohen nė jetėn e tyre , -
pėrfundoi Antonio.
-Nėse do qė tė bindesh pėr njė shtet
sesa demokrat ėshtė,mos e vizito si turist, por si emigrant, -
vazhdoi tė fliste bariu. Im atė , ndjes pastė, -mė thoshte: Vetėm
amerika ėshtė atdheu i tė gjithėve, vatani i mėrgimtarėve, simboli e
demokracis .
-Eh Amerika, Amerika, kjo tokė e
premtuar, ėndėrr e kam , -u dėgjua me njė zė tė lėnduar Albani , i
cili po fėrkonte parakrahun e djathtė , si pėr tė zbutur dhimbjet.
- E shikoj qė je nė siklet, por nesėr do
tė ndihesh mė mirė ,-i tha babai me njė zė tė dėshpėruar dhe ashtu i
ngrysur nė fytyrė vazhdoi tė mė pyeste .
- Pse njiheni mė parė ju Sokol me
Albanin.
- Po baba , nė Kostur, kurse grekėt i
thonė Kastoria. Aty ku ndodhi gjithė ajo qė jua tregova. Kėta banojnė
nė Taxat por mua s'mė ėshtė dhėnė rasti tė njiheshim mė parė.-Agim
vėllai mė mirė ha njė herė nė ditė dhe mos e degėdis mė djalin pėr nė
Greqi , dėgjo Shkėlqimin ti se s'tė del keq dhe ngriti gotėn e rakisė
dhe bėri njė urim pėr tė gjithė sofrėn qė ishte shtruar .
- Ashtu ėshtė, - shtoi veterineri, pėr
nė Greqi nė dorė e kemi, por kjo e Larės mė ka hidhėruar, mė ka prerė
krahėt fare.
- Ke tė drejtė, dhe unė tė jem nė vendin
tėnd, njėsoj do tė ndihem, - vazhdoi bariu , por si ėshtė mė mirė ,tė
tė humbasė apo ta dish se kush ta ka marrė dhe s'ke ēfarė t'u bėsh .
Ja, harove nė monizėm si ua punuan popullit, jo vetėm qė ua
sekuestruan gjėnė e gjallė por i quajtėn dhe kulakė, kurse ata qė i
dorėzuan me dėshirė si tim atė, e vunė tė ruante bagėtinė e tij qė e
dhuroj me dėshirė, duke e paguar vetėm me ditė pune. Nuk tė vjen
plasja, na kanė bėrė tė qeshė gjithė bota me ne.
Pasi bariu mbaroi sė foluri ,
odėn e pushtoi pėrsėri njė heshtje si ajo qė gjendet vetėm nėpėr
varreza. Sytė mė shkuan nga Antonio i cili po rregullonte pėrsėri
jastėkun ku ishte mbėshtetur dhe i dha pak mė lart trupit . Mesa pashė
dukej disi mė mirė .
Nga dhoma matanė ku flinte
motra,Trėndelina, u dėgjua njė e kėrcitur e zgjatur. Ishte nga ato qė
bėjnė menteshat e pavajisura tė portave dhe u ēova pėr tia mbyllur.
Do tė ēohej herėt nė mėngjes pėr tė kullotur tė dy dhitė e racės,
andej sipėr pėr nga rrėnojat e fshatit tė lashtė Taxat dhe nuk duhej
ti prishej gjumi.
* * *
- Agim, u dėgjua pėrsėri bariu qė ende
po e mbante gotėn e rakisė nė dorė. - Kėtė e kam pėr familjen tėnde ,
tė jeni tė gėzuar nga hera dhe me shėndet tė plotė.
- Tė gjithė trokitėn gotat dhe qetėsia
zuri vend pėrsėri. Bariu po vėshtronte Agimin qė po i rrėshqisnin
lotė. Dukej ,diēka donte tė thoshte pasi po e mundonte.
- Adil, kėtė e kemi mik tė mirė , dhe me
profesionin e tij veteriner nuk ka lėnė njeri pa ndihmuar nė pik tė
vapės apo si kjo palcė dimri nė mesnatė iu ėshtė gjendur
kujtdo.Ishte ēobani i cili po i fliste babait tim. Mė vjen shumė keq
qė i ndodhi kėshtu, por unė them se nuk ka mė shpresa pėr ta gjetur
Larėn, Larėn e vetme, - pėrfundoi bariu duke tundur kokėn lehtazi
nga lartė poshtė dhe fėrkoi ballin me dorėn e majtė sikur i thėrriste
kujtesės pėr tė thėnė diēka tė haruar.
-Veterinerit po i shtoheshin mė shumė
lotėt dhe humbi i tėri nė fytyrė.
-Mos ja humb shpresat, ku i dihet nė tė
gdhirė do tė dal dhe unė ta kėrkoj , - i tha Adili me njė ton qė e
tregonte tė pakursyer pėr t'a ndihmuar veterinerin.
- E keni tė kotė, - u dėgjua pėrsėri
ēobani. - Habitem me ju tė dy ! Edhe pse jeni tė ardhur , tė paktėn,
mirė veterineri qė ka ardhur pas '90-ės , por ti Adil ke aty tek tė
tridhjet vjetėt qė banon kėtu, dhe do tė kishe mėsuar dy fjalė tė
paktėn rreth misterit, prej shekujsh, edhe sot e kėsaj dite vazhdojnė
tė humbasin kafshe e njerėz nė kėtė zonė.
Tė gjithė po shikonin me habi
njėri tjetrin e mė pas ia ngulitėn sytė ēobanit .
- Jo pėr zotin s'po mė shkon nė mendje,
mbase kam dėgjuar, por nuk di se pėr ē'farė flitet, - pėrfundoi babai
duke folur pėrēap e njėkohėsisht mblodhi supet e vetullat si i zėnė nė
faj. Antonio pombante njė letėr dhe laps nė dorė pėr tė hedhur
shėnime rreth misterit , e mė pas ti vendoste nė ditarin e tij qė
kishte hapur qė prej ditės sė parė qė shkeli nė Shqipėri . Qetėsia
vazhdonte tė bėnte punėn e saj. Hodha njė vėshtrim nga veterineri por
pėr ēudi lotėt nuk ia pashė. Ai i kishte ngulur sytė ēobanit sikur
donte t'i thoshte, thuaje,fol, shuama
kėtė kurreshtje qė sapo nise apo ke vendosur tė mė torturosh. Ēobani e
kuptoi qė qetėsia e odės i kishte dhėnė tė drejtėn e fjalės dhe pasi
nxorri me pak vėshtirėsi frymėmarrjen e thellė qė tėrhoqi para pak
sekondash, filloi tė tregonte me njė zė qė se kisha dėgjuar
ndonjėherė. Ndoshta ishte pesha e legjendės qė kishte mbarsur shpirtin
e tij dhe sikur ta kishte pėrjetuar vetė.
- Nga njė plak i moēėm i kėsaj zone e
kam dėgjuar , - vazhdoi tė tregonte ai . - Nuk jam i sigurt por
flitet se e ka zanafillėn para disa shekujsh . Dihet qė njerėzit si
para edhe pas kėsaj periudhe jetonin me ē'farė siguronin nga krahu i
punės apo nga gjėja e gjallė qė kishin. Nga mospasja, pėr tė siguruar
bukėn e gojės njerėzit detyroheshin edhe tė vidhnin. E keqja i ēonte
ta pėrsėrisnin prapė kėtė veprim , ishte njė mėnyrė jetese pėr tė
jetuar. Vetėm kėshtu njė pjes e familjeve ia dilnin mbanė larjeve tė
haraēit qė u ishte vendosur nga porta e Sulltanit .
1 -
2 -
3 -
4 -
5 -
6
25 Gusht 2007